Coronavirus in Duitsland

17 september 2020
Wat doen de universiteiten en hogescholen?

Het coronavirus heeft de afgelopen maanden een grote invloed gehad op het openbare leven, niet alleen in Nederland, maar ook in Duitsland. Duitse Universitäten en Fachhochschulen hebben diverse maatregelen genomen om de verspreiding van het virus zo veel mogelijk in te perken. Sommige ingevoerde maatregelen zijn ondertussen versoepeld, andere gelden nog steeds: in dit artikel houden we je op de hoogte van de veranderingen bij Duitse universiteiten en hogescholen.

Digitaal zomersemester 

De eerste maatregel die in maart werd genomen was het uitstellen van de start van het zomersemester. Normaalgesproken begint het zomersemester van Duitse universiteiten en hogescholen begin april, maar nu zijn de meeste hogeronderwijsinstellingen rond 20 april (digitaal) begonnen.

Vanwege de contactbeperkende maatregelen kon er geen fysiek onderwijs worden aangeboden. Op 6 mei heeft de Duitse regering samen met de deelstaten besloten (pdf) dat de deelstaten zelf de verantwoording nemen in het versoepelen van de maatregelen, onder andere op het gebied van hoger onderwijs. Alle versoepelingen zijn alleen mogelijk onder de voorwaarde dat de hygiëne- en afstandsmaatregelen van het Robert Koch Instituut (het Duitse RIVM) in acht worden genomen. Universiteiten en hogescholen communiceren zelf hoe ze deze maatregelen precies zullen invullen. 

Wintersemester 2020/2021

Nu het zomersemester afgelopen is, zijn de Duitse Fachhochschulen en Universitäten aan het kijken naar de planning van aankomend wintersemester. Bij veel hogeronderwijsinstellingen is besloten de start van het semester te veschuiven van begin oktober naar begin november, waaronder de Universität WürzburgLudwig Maximilians Universität München en Universität Marburg.

Net als in Nederland moet er aankomend semester rekening worden gehouden met veel digitaal onderwijs. De precieze richtlijnen worden per deelstaat bepaald. Hieronder staat voor elke Duitse deelstaat wat de regels omtrent het hoger onderwijs zijn in het wintersemester 2020/2021, klik op de links hieronder voor meer informatie. Daarnaast adviseren we je te kijken naar de informatie die jouw hogeschool of universiteit zelf bekend maakt, aangezien dit soms afwijkt van het algemene beleid van de deelstaat. De website My German University heeft een handige lijst waarin voor alle hogeronderwijsinstellingen naar de juiste pagina met informatie rondom het coronavirus wordt verwezen.

  • Baden-Württemberg: Het wintersemester 2020/2021 blijft digitaal met alleen indien nodig fysieke aanwezigheid op locatie, zoals in laboratoria indien er de beperkende maatregelen worden  in acht genomen. De start van de colleges voor het wintersemester is in principe nu gepland op 2 november 2020, hoewel sommige universiteiten wellicht iets eerder zullen beginnen.
  • Berlijn: Berlijnse hogescholen en universiteiten gaan beperkt open in het wintersemester 2020/2021. Het onderwijs zal digitaal doorgaan, maar werken op de campus is weer mogelijk onder bepaalde voorwaarden. Dit geldt met name voor onderzoek en administratieve werkzaamheden. Elke hogeschool/universiteit beslist en informeert individueel over de specifieke inhoud en timing van de implementatie.
  • Brandenburg: De hogeronderwijsinstellingen willen een hybride semester creëren, dat wil zeggen een combinatie van digitale en analoge formaten, afhankelijk van het evenementformaat en de risicosituatie.
  • Bremen: Het wintersemester 2020/2021 wordt een hybride semester aan de universiteiten en hogescholen in Bremen. In laboratoria mag worden gewerkt met inachtneming van zeer strenge hygiënevoorschriften. De start van het semester verschilt per universiteit.
  • Hamburg: De meeste studies beginnen in de eerste week van november, sommige anderen beginnen al medio oktober. De hogescholen en universiteiten blijven gesloten voor persoonlijk onderwijs en openbaar gebruik, met uitzondering van schriftelijke examens onder toezicht, mondelinge en praktische examens en praktische evenementen waarvoor speciale laboratorium- of werkkamers vereist zijn. 
  • Hessen: De hogeronderwijsinstellingen beslissen zelf over hun opening in het wintersemester 2020/2021. Veel cursussen zullen digitaal moeten worden aangeboden. De activiteiten waarvoor de aanwezigheid absoluut noodzakelijk is, zullen wel fysiek plaatsvinden met behoud van de algemene voorzorgsmaatregelen.
  • Mecklenburg-Voor-Pommeren: De hogescholen en universiteiten blijven grotendeels gesloten maar er wordt een uitzondering gemaakt voor onderwijs waar speciale werkruimtes zoals laboratoria voor nodig is. De concrete startdatum wordt individueel door de universiteiten bepaald.
  • Nedersaksen: Het wintersemester vindt hybride maar met zo min mogelijk aanwezigheid plaats. De start van het semester beslissen de hogeronderwijsinstellingen zelf.
  • Noordrijn-Westfalen: De colleges aan de universiteiten beginnen over het algemeen op 26 oktober 2020. Uitzondering: alle eerstejaars van bacheloropleidingen beginnen pas op 2 november 2020. De colleges aan de hogescholen beginnen over het algemeen op 28 september 2020, met uitzondering van eerstejaars van bacheloropleidingen die op 2 november 2020 beginnen en eerstejaars van masteropleidingen die op 12 oktober beginnen.
  • Rijnland-Palts: De colleges voor eerstejaarsstudenten van een beperkte bacheloropleidingen (met NC) beginnen op 2 november. Lezingen en seminars vinden zowel met fysieke aanwezigheid als digitaal plaats.
  • Saarland (pdf): De hogeronderwijsinstellingen hebben toestemming om, met naleving van de hygiënemaatregelen, bepaalde seminars als laboratoriumoefeningen met fysieke aanwezigheid van studenten aan te bieden.
  • Saksen: De colleges voor eerstejaarsstudenten van bacheloropleidingen staan gepland om te starten op 2 november 2020.
  • Saksen-Anhalt: De start van de collges van het wintersemester is gepland voor 1 oktober aan zowel de universiteiten als hogescholen in Saksen-Anhalt.
  • Sleeswijk-Holstein: Er zal een digitaal aanbod zijn, evenals fysieke bijeenkomsten. Eerstejaarsstudenten hebben voorrang als het gaat om praktische evenementen.
  • Thüringen: De start van het semester beslissen de hogeronderwijsinstellingen zelf. Het wintersemester zal deels digitaal en deels met fysieke aanwezigheid zijn.

Reisadvies en mondkapjes

Op woensdag 16 september heeft het Robert-Koch-Institut, vergelijkbaar met het Nederlandse RIVM, de provincies Noord- en Zuid-Holland toegevoegd aan de lijst met corona-risicogebieden. Reizigers uit Noord- en Zuid-Holland moeten zich bij aankomst in Duitsland melden bij het Gesundheitsamt, de Duitse GGD, en twee weken in quarantaine, of totdat ze een recente negatieve coronatest kunnen overleggen. De quarantaine-maatregel geldt niet voor mensen die alleen op doorreis door Noord- of Zuid-Holland zijn gekomen en daar niet hebben verbleven. De deelstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de quarantaine-maatregel en die kan dus per deelstaat verschillen. Lees meer over de corona- en reisregels van de deelstaten. Bij specifieke vragen over een verblijf in Duitsland kun je het beste contact opnemen met het verantwoordelijke Gesundheitsamt.

Sinds 15 juni geeft de Nederlandse regering een geel reisadvies voor reizen naar Duitsland. Dit houdt in dat er veiligheidsrisico's zijn waar op gelet moet worden. Het is minder streng dat het oranje reisadvies wat daarvoor gold, waarbij alleen noodzakelijke reizen waren toegestaan. Houdt er wel rekening mee dat delen van Nederland door de Duitse overheid zijn aangemerkt als risicogebied en dat je daardoor soms in quarantaine zult moeten (zie hierboven).

Sinds maandag 27 april is het in elke Duitse deelstaat verplicht om in sommige openbare ruimtes mond- en neusbedekking te dragen. Het verschilt wel per deelstaat hoe ze deze maatregel precies uitvoeren, maar het geldt in ieder geval in heel Duitsland voor het openbaar vervoer en in winkels. 

Kijk voor meer informatie op de website van het Duitsland Instituut bij de veelgestelde vragen over het coronavirus in Duitsland.

Gevolgen voor Erasmus+

Het programma Erasmus+ heeft bekend gemaakt zo flexibel mogelijk om te gaan met mogelijk uitstel van buitenlandverblijven. Alle maatregelen rondom het coronavirus, zoals een negatief reisadvies en het sluiten van universiteiten, vallen onder "force majeure" volgens de regels van het Erasmus+ programma. Dat betekent concreet dat het gaat om overmacht: het verblijf kan niet zoals gepland plaatsvinden buiten de schuld van de individuele student en onderwijsinstelling om. In het geval van een "force majeure"-situatie mogen onderwijsinstellingen vaak alsnog (een deel van) de toegezegde studiebeurs uitkeren ook als er niet volledig aan de voorwaarden is voldaan door de student. Je kunt meer lezen over "force majeure" in de corona FAQ van Erasmus+. Neem voor informatie over jouw situatie altijd contact op met jouw Nederlandse onderwijsinstelling.

Een aantal Nederlandse hogeronderwijsinstellingen zoals de Universiteit van Amsterdam en De Haagse Hogeschool hebben besloten alle uitwisselingen voor het eerste semester van 2020/2021 te annuleren in verband met de onzekerheid rondom het coronavirus. Voor studenten die een uitwisseling gepland hadden, wordt individueel naar een oplossing gezocht. 

Financiële hulp voor noodlijdende studenten

Studenten in Duitsland kunnen vanaf 16 juni bij de overheid aankloppen voor corona-noodhulp van maximaal 500 euro per maand. De maatregel is bedoeld voor studenten die tijdens de coronacrisis hun bijbaan hebben verloren en in financiële nood zijn geraakt. De hulp geldt voor studenten uit binnen- en buitenland, onafhankelijk van leeftijd en studiejaar. Oorspronkelijk gold de regeling voor de maanden juni, juli en augustus, maar de corona-noodhulp is nu met nog een maand verlengd tot en met september. Studenten moeten het bedrag elke maand opnieuw aanvragen. Lees hier meer over deze regeling.

Open dagen en inschrijven

Alle grootschalige open dagen van Duitse hogescholen en universiteiten zijn geannuleerd. Wil jij je toch goed oriënteren op verschillende studies? Neem dan een kijkje bij dit overzicht van digitale voorlichtingsevenementen. Veel hogeronderwijsinstellingen proberen op een creatieve manier hun studieaanbod onder de aandacht te brengen, bijvoorbeeld met virtuele rondleidingen of webinars. Daarnaast kun je bij veel universiteiteiten en hogescholen persoonlijk digitaal advies krijgen, bijvoorbeeld via Whatsapp. Zo hoef je niet naar Duitsland af te reizen om meer te weten te komen over de opleidingen waar jij interesse in hebt. 

Vragen en antwoorden

Op deze pagina van de Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD) kun je zowel Engels- als Duitstalige informatie vinden over de maatregelen rondom het coronavirus voor internationale studenten, inclusief een lijst met handige links naar informatie die door de overheid wordt verstrekt. In dit persbericht vind je meer informatie over hoe de DAAD omgaat met de situatie, bijvoorbeeld wat betreft hun studiebeurzen. 

DAAD Brussel heeft een pagina waar wordt uitgelegd wat de effecten zijn van het virus op onderwijs en onderzoek in de Europese Unie. Hier wordt onder andere ingegaan op het Erasmus+ programma.

Voor Nederlandstalige updates over de situatie in Duitsland kun je de website van het Duitsland Instituut raadplegen, waaronder de pagina met veelgestelde vragen over het coronavirus in Duitsland.

Houd voor de meest recente updates van jouw universiteit of hogeschool de desbetreffende website en sociale media-kanalen goed in de gaten. Vooral op Instagram en Twitter worden regelmatig updates geplaatst.

Heb je specifieke vragen over de praktische gevolgen van het coronavirus voor jouw verblijf in Duitsland? Je kunt het beste de universiteit of Fachhochschule benaderen waar je gaat studeren. Het juiste aanspreekpunt daarvoor is het  ‘international office’. In deze database van de DAAD vind je de juiste contactgegevens (zoek de betreffende studie en kijk onder het kopje “Kontakt”). Indien je met reisrestricties te maken krijgt als je terug naar Nederland wilt, kun je het beste contact opnemen met het 'international office' van jouw Nederlandse instelling voor advies. Hier kun je ook terecht voor vragen over de noodzaak tot uit- of afstel van een buitenlandverblijf.

Daarnaast kun je natuurlijk contact opnemen met ons, de Duitslanddesk, via duitslanddesk-dia@uva.nl en wij zullen proberen je zo goed mogelijk te helpen.


top